Οι τρεις σωματότυποι στον άνθρωπο

Το δημοφιλέστερο σχήμα ταξινόμησης της ανθρώπινης σωματοδομής είναι αυτό του διαχωρισμού σε ενδομορφικούς, μεσομορφικούς και εξωμορφικούς σωματότυπους, η επικράτηση του οποίου οφείλεται στο έργο του Αμερικανού ψυχολόγου William Sheldon. Όμως η διάκριση αυτή είναι μια πρώτη προσέγγιση, καθώς η δομή του σώματος περιέχει πολυάριθμες μορφολογικές παραμέτρους για να καθίσταται η ταξινόμηση τόσο ευδιάκριτη. Τη μελέτη του ανθρώπινου σωματότυπου σε βάθος πραγματοποίησαν οι A.K. Bullen και H.L. Hardy που δημοσιεύτηκε με τίτλο "Analysis of body build photographs of 175 college women three text figures and three plates" στο περιοδικό American Journal of Physical Anthropology. Εξετάζονται όλα τα γνωρίσματα του ανθρωπίνου σώματος και η σύνδεσή τους με τους σωματότυπους.

Οι δύο ερευνήτριες εξέτασαν τη σωματοδομή 175 φοιτητριών στη Μασαχουσέττη των ΗΠΑ. Το σώμα χωρίστηκε...

Ανθρωπολογία των ακραίων σωματότυπων

Ο C. Wesley Dupertius προέβη σε πολυάριθμες μελέτες σχετικά με τους ανθρώπινους σωματότυπους. Στο άρθρο του "Anthropometry of extreme somatotypes" που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό American Journal of Physical Anthropology εξέτασε τα ανθρωπολογικά γνωρίσματα των ανθρώπων που παρουσιάζουν με τον πλέον χαρακτηριστικό τρόπο τους πιο διακριτούς σωματότυπους. Η μελέτη του είναι σημαντική, γιατί διαφαίνεται η σύνδεση ανθρωπολογικών γνωρισμάτων και σωματότυπου.

Για τις ανάγκες της μελέτης ελήφθησαν ανθρωπολογικές μετρήσεις σε 30 νεαρούς άνδρες από τη Νέα Υόρκη. Επιλέχτηκαν 10 ενδομορφικοί, 10 μεσομορφικοί και 10 εξωμορφικοί, όσο το δυνατόν πιο ακραία παραδείγματα αυτών των σωματότυπων. Oι ενδομορφικοί παρουσιάζουν...

Περί του Δείκτη Μάζας Σώματος

Ο Δείκτης Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) είναι ένα διαδεδομένο μέτρο που χρησιμοποιείται για την εκτίμηση του βαθμού παχυσαρκίας ενός ανθρώπου. Ισούται με το βάρος (ενν. μάζα, Β σε kg) διαιρεμένο με το ύψος (Υ, σε m) εις το τετράγωνο, δηλαδή Β/Υ^2. Στα αγγλικά είναι γνωστός ως BMI (Body Mass Index). Η ταξινόμηση γίνεται ως εξής:

ΔΜΣ < 18,5: Ελλιποβαρής
18,5 ≤ ΔΜΣ < 25: Φυσιολογικός
25 ≤ ΔΜΣ < 30: Υπέρβαρος
30 ≤ ΔΜΣ: Παχυσαρκος

Ο ΔΜΣ θεωρείται ιατρικό εργαλείο, όμως η θέσπισή του οφείλεται σε μελέτες φυσικής ανθρωπολογίας. Tον δείκτη εισήγαγε για πρώτη φορά ο Βέλγος αστρονόμος, στατιστικολόγος και κοινωνιολόγος Adolphe Quetelet σε βιβλίο του σχετικό με την ανθρωπομετρία, διαιρώντας όμως με Υ^2.5 και όχι Υ^2. Παρά την χρήση διαφορετικής δύναμης στον παρονομαστή, ο ΔΜΣ ονομάζεται Quetelet Index προς τιμή του Βέλγου επιστήμονα. Ακολούθησαν κι άλλες μελέτες από ανθρωπολόγους για να καταλήξουν στον δείκτη που περιγράφει καλύτερα την ανθρώπινη μορφή. Η σημαντικότερη συνεισφορά στην μελέτη του δείκτη περί σωματοδομής είναι αυτή του Charles Davenport με τίτλο "The Best Index of Build" που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Quarterly Publications of the American Statistical Association. Ο Davenport εξετάζει ποιος είναι ο καλύτερος δείκτης για τον χαρακτηρισμό της ανθρώπινης σωματοδομής.

Αρχικά ο Davenport μας λέει ότι το βάρος δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί από μόνο του ως δείκτης ευρύτητας της σωματοδομής, εφόσον μεταβάλλεται με το ύψος. Μια απλοϊκή λύση θα ήταν να διαιρέσουμε το βάρος με το ύψος, ωστόσο...

Οι σωματότυποι στον άνθρωπο

Οι φυσικοί ανθρωπολόγοι έχουν προσπαθήσει να ταξινομήσουν την μορφή του ανθρωπίνου σώματος σε τρία είδη σωματότυπου: ενδομορφικός (αριστερά), μεσομορφικός (δεξιά), εξωμορφικός (αριστερά). Η εικόνα παρουσιάζει τους τρεις αυτούς σωματότυπους στον άνδρα, ενώ η επόμενη εικόνα στη γυναίκα, όπου η ενδομορφική είναι κάπως υπερβολική.

Ο σωματότυπος δίνει πληροφορία για το σχήμα του σώματος, την εναπόθεση λίπους και την μορφή των μυών. Ο ενδομορφικός τύπος έχει εμφανή εναπόθεση λίπους και πιο πλαδαρή σωματοδομή. Ο μεσομορφικός...

Η κληρονομικότητα του σωματότυπου

O διάσημος Αμερικανός βιολόγος Charles Davenport θέλησε να εξετάσει το κατά πόσον οι ανθρώπινες διαφορές στην σωματοδομή εξαρτώνται από παράγοντες όπως διατροφή, δραστηριότητα, κτλ ή αν έχουν γενετική-κληρονομική βάση. Η μελέτη του εκδόθηκε με τίτλο "Body-built and its inheritance" από το Carnegie Institution of Washington και συγκεκριμένα από το Τμήμα Γενετικής όπου ο Davenport ήταν Διευθυντής. Ο μεγαλύτερος όγκος των δεδομένων για την μελέτη αντλήθηκε από τα οικογενειακά αρχεία του Eugenics Record Office.

Ο συγγραφέας παρατηρεί ότι αν μετρήσουμε το βάρος εκατό ανθρώπων με το ίδιο ανάστημα, θα διαπιστώσουμε μεγάλες διαφορές. Μάλιστα, οι διαφορές θα εντοπίζονται και στην σωματοδομή. Ο απλός κόσμος εφαρμόζει μια ευρύτατη ορολογία για να χαρακτηρίσει...

Η μορφολογία του σωματότυπου

Οι φυλετικές διαφορές εμφανίζονται όχι μόνο στο πρόσωπο, αλλά και στο υπόλοιπο σώμα. Η σωματότυπος διαφέρει από φυλή σε φυλή. Ο καθηγητής ανατομίας Μ. Sousa δημοσίευσε μια μελέτη για τους σωματότυπους στον άνθρωπο, στο περιοδικό L'Anthropologie, υπό τον τίτλο "Les types morphologiques constitutionels". Η γνώση περί σωματότυπων έχει ενδιαφέρον όχι μόνο για την ανθρωπολογία, αλλά και για την φυσική αγωγή, την ανατομία και την παθολογία.

Κατηγοριοποίηση του ανθρώπου σε σωματότυπους εφάρμοσαν οι De Giovanni, Viola, Chaillou, Mac Auliffe, Manouvrier, Stockard, Bean και ο πιο γνωστός Kretschmer. Η ταξινόμηση γίνεται με οπτική επιθεώρηση, αλλά και με αντικειμενικά κριτήρια, ύστερα από μετρήσεις διαστάσεων του σώματος. Πρώτος ο De Giovanni εισάγει την κατηγοριοποίηση...

Ο φυλετικός τύπος συνδέεται με τον σωματότυπο;

Όσοι ασχολούνται με τα φυλετικά ζητήματα, σύντομα θα έχουν διαπιστώσει την συσχέτιση φυλετικού τύπου και σωματότυπου. Όμως η σχέση σωματότυπου και φυλής είναι ένα ζήτημα που δεν έχει διευθετηθεί πλήρως. Πολλοί θεωρούν ότι μπορείς να βρεις όλους τους σωματότυπους σε όλες τις φυλές, ενώ άλλοι ότι οι σωματότυποι συνδέονται ξεκάθαρα με τον φυλετικό τύπο. Ο Hammann δημοσίευσε μια μελέτη, με τίτλο "Tempérament, constitution et race", στην οποία ερευνά το ζήτημα. Πραγματοποίησε μελέτη σε 100 άτομα στη νοτιοδυτική Γαλλία και τους ταξινόμησε με βάση τους σωματότυπους του Kretschmer.

Χρησιμοποιώντας σαν κύρια στοιχεία το ύψος, τον κεφαλικό δείκτη, τον προσωπικό δείκτη, τον ρινικό δείκτη, το προφίλ της μύτης, το χρώμα των ματιών και των μαλλιών, ο συγγραφέας αρχικά ταξινομεί τα άτομα φυλετικά για να διαπιστώσει την σχέση σωματότυπου και φυλής. Τα αποτελέσματα φαίνονται στον παρακάτω πίνακα...

Φυλή και παχυσαρκία

Έχετε ακούσει πολλές φορές για "έρευνες" στις οποίες οι διάφορες χώρες κατατάσσονται ως προς την παχυσαρκία. Ακολουθούν περισπούδαστες αναλύσεις για το τι φταίει σε μια χώρα και υπάρχουν πολλοί παχύσαρκοι, ενώ χώρες ελάχιστα παχύσαρκες δέχονται επαίνους για την καλή διατροφή και την άθληση των πολιτών τους.

Δυστυχώς οι "επιστήμονες" σε αυτές τις "έρευνες" ούτε αναφέρουν, ούτε ασχολούνται με τη φυλετική σύνθεση του πληθυσμού των κρατών. Όπως είναι γνωστό στους φυλετικούς ανθρωπολόγους, κάθε φυλετικός τύπος έχει το δικό του σωματότυπο. Μάλιστα για λόγους ταξινόμησης, οι σωματότυποι έχουν χωριστεί στις εξής κατηγορίες: ενδομορφικός, μεσομορφικός και εξωμορφικός.

Ο εξωμορφικός παρουσιάζει τη μικρότερη εναπόθεση λίπους στους ιστούς και είναι λεπτός. Αντιθέτως, ο ενδομορφικός παρουσιάζει μεγαλύτερη εναπόθεση λίπους και είναι παχύς. Ο ενδομορφικός τύπος είναι κάτι το ενδιάμεσο. Η διαφορά υπάρχει και ως προς το μέγεθος και το σχήμα των μυών του σώματος. Οι διαφορές φαίνονται στο παραπάνω σχήμα.

Για τους σωματότυπους των Ευρωπαϊκών φυλετικών τύπων ισχύουν τα εξής:

Μεσογειακός: εξωμορφικός προς μεσομορφικός
Νορδικός: εξωμορφικός
Αλπικός: ενδομορφικός
Κρομανοειδής: μεσομορφικός προς εξομορφικός
Βαλτικός: ενδομορφικός
Διναρικός: εξωμορφικός προς μεσομορφικός

Συνεπώς, όταν σε μια χώρα κυριαρχούν για παράδειγμα άτομα του Αλπικού τύπου, είναι λογικό η χώρα να καταταχθεί στις πιο παχύσαρκες. Αντιθέτως μια χώρα κατ' εξοχήν Νορδική θα καταταχθεί στις λιγότερο παχύσαρκες. Με δεδομένο ότι οι περισσότεροι άνθρωποι δεν αθλούνται συστηματικά, η ποσότητα λίπους και το μέγεθος των μυών στο σώμα τους θα ακολουθεί την φυλετική τους προδιάθεση.

Όσο περίεργο και αν ακουστεί σε κάποιον που δεν έχει μελετήσει την φυλετική ανθρωπολογία, η παχυσαρκία σε μια χώρα είναι και θέμα κυρίως φυλετικό. Ζητήματα διατροφής, άθλησης και οικονομικής κατάστασης μπορούν να επηρεάσουν. Η κακή διατροφή μπορεί να χειροτερέψει την προδιάθεση σε έναν ενδομορφικό, αυτό δεν σημαίνει ότι θα γίνει εξωμορφικός! Ο σωματότυπος έχει κληρονομηθεί και δεν αλλάζει, όσο καλή και να είναι η διατροφή. Το ίδιο ισχύει και με τον αθλητισμό, ο οποίος μειώνει την ποσότητα τους λίπους και αυξάνει τους μύες, όμως ο σωματότυπος παραμένει ο ίδιος. Η καλή διατροφή και ο αθλητισμός πρέπει να προωθούνται για λόγους υγείας και ευεξίας πάνω από όλα. Η οικονομική κατάσταση όμως έχει μεγάλη επίδραση διότι έχει να κάνει με την ποσότητα της τροφής που καταναλώνεται. Μια πολύ φτωχή χώρα είναι αδύνατο να είναι παχύσαρκη.

Οι περισσότερες "έρευνες" που δημοσιεύονται είναι τελείως αναξιόπιστες, καθώς έχουν σκοπιμότητες, μη αντιπροσωπευτικό δείγμα ή σκοπεύουν στον εντυπωσιασμό και συχνά αντικρούονται με τα φυλετικά δεδομένα. Αν κάποιος γνωρίζει τη φυλετική σύνθεση των κρατών, μπορεί να κάνει μια εκτίμηση περί της παχυσαρκίας ενός λαού.